Uzay endüstrisinin hızlı büyümesiyle birlikte atmosferin hemen üstündeki “uzay çöpü” miktarı giderek çoğalıyor. Uzmanlar, sadece büyük roket gövdelerinin değil, atmosfere yeniden girerken yanmadan kalan küçük parçaların bile 30.000–40.000 feet seyir irtifasında uçan ticari uçaklar için tehlike oluşturduğunu belirtiyor.
Avrupa Uzay Ajansı (ESA) Enkaz Sistemi mühendisi Benjamin Virgili Bastida, tehlikeyi volkanik kül bulutlarına benzeterek şöyle diyor:
“Uçaklar çok daha küçük enkaz parçalarından etkilenebilir. Atmosfere yeniden giren enkaz parçalarıyla karşılaşmak ciddi bir risk yaratıyor.”
İspanya’da yaşanan kritik olay, bu riske somut örnek teşkil ediyor. 2022’de Çin’in Long March 5B roketinin kontrolsüz düşüşü nedeniyle İspanya hava sahasının büyük bir bölümü kapatılmış; 300’den fazla uçuş gecikmiş, rota değiştirmiş veya iptal edilmişti.
Uzmanlara göre, yüksek doğrulukla enkazın nereye düşeceğini tahmin etmek hâlâ zor. Bu belirsizlik havacılık yetkililerini bir ikilemle karşı karşıya bırakıyor: geniş hava sahası kapatmalarıyla ekonomik kayıplar yaratmak ya da riski göze alarak standart uçuşlara devam etmek.
ESA, atmosferin 100–200 km üzerindeki dinamikleri daha iyi anlamak ve enkaz hareketlerini daha doğru izlemek üzere 2027’de DRACO (Yıkıcı Yeniden Giriş Değerlendirme Konteyneri Hedefi) görevini başlatmayı planlıyor. Bu kapsül, 200’den fazla sensörle uyduların parçalanma sürecini inceleyerek veri toplayacak.
