Cenevre yakınlarında, yerin 100 metre altında çalışan LHC, Haziran ayından itibaren durdurulacak. Çarpıştırıcı, yüksek parlaklık (high-luminosity) yükseltmesi kapsamında kapsamlı bir yenilemeden geçecek ve ancak Thomson’ın beş yıllık görev süresinin sonuna doğru yeniden çalışmaya başlayacak.

Cambridge Üniversitesi’nde deneysel parçacık fiziği profesörü olan Thomson, bu kapanışı bir geri adım olarak görmüyor. “Makine mükemmel çalışıyor ve elimizde analiz edilecek muazzam miktarda veri var. Fizik sonuçları gelmeye devam edecek,” diyen Thomson, asıl heyecanın LHC’nin bir sonraki aşamasında olduğunu vurguluyor.

ÇARPIŞMALARIN SAYISI ON KAT ARTIRILACAK

27 kilometrelik tünelde protonları ışık hızına yakın hızlara çıkaran LHC, Haziran’dan sonra çok daha güçlü mıknatıslarla donatılacak. Bu sayede proton demetleri sıkıştırılacak, çarpışmaların sayısı yaklaşık on kat artacak. Dedektörler de güçlendirilerek, yeni fiziğin çok daha hassas izleri yakalanabilecek.

Yükseltmenin hedefinde hâlâ cevaplanmamış sorular var. Higgs bozonunun diğer parçacıklarla ve hatta kendiyle nasıl etkileştiği, neden bazı parçacıkların ağır bazılarının hafif olduğu gibi temel bilinmezler, bu yeni aşamada daha net biçimde araştırılacak. Thomson’a göre “tamamen beklenmedik bir keşif” ihtimali de masada.

Ancak gündemde daha büyük bir tartışma da bulunuyor. LHC’nin 2041 civarında ömrünü tamamlaması bekleniyor. CERN üyesi ülkeler, yerine geçmesi planlanan ve 91 kilometrelik dev bir tünel öngören “Gelecek Dairesel Çarpıştırıcı” (FCC) projesini 2028’de oylayacak. İlk aşamasının maliyetinin yaklaşık 15 milyar İsviçre frangı olması beklenen proje, hem finansman hem de “bilimsel getirisi ne olacak?” soruları nedeniyle tartışmalı.

"KESİNLİKLE VAZGEÇME ZAMANI DEĞİL"

Tüm bu belirsizliklere rağmen Thomson kararlı: “Evrenin en temel yapısını anlamaya çalışıyoruz. Keşiflerin bittiği bir noktada değiliz. Bu kesinlikle vazgeçme zamanı değil.”

Kısacası, Tanrı Parçacığı’nı bulan makine şimdilik susacak. Ama CERN’e göre bu mola, evrenin sırlarını çözmede daha büyük adımların habercisi.